پیشینه جشن سده

سده سومین جشن بزرگ زرتشتیان است.اگر چه دیگر جشنها و آیینهای دینی زرتشتی نیز در نزد زرتشتیان جایگاهی بلند دارند اما سه جشن نوروز،مهرگان و سده دارای ارزش‌های دینی و میهنی بزرگی‌ در نزد زرتشتیان هستند.

نخست نگاهی‌ به شاهنامه می‌‌کنیم تا ببینیم فردوسی بزرگ در باره جشن سده چه میگوید.فردوسی بزرگ به هنگام باز گفتن داستان زندگی‌ هوشنگ شاه چنین می‌‌گوید:اینرا

یکی‌   روز  شاه   جهان   سوی   کوه       گذر  کرد  با  چند  کس   همگروه

پدید    آمد  از   دور    چیزی     دراز       سیه رنگ  و  تیره  تن  و    تیزتاز

دو چشم از بر سر چو دو چشمه خون        ز دود  دهانش  جهان  تیره   گون

نگه  کرد  هوشنگ  با هوش و سنگ        گرفتش یکی‌ سنگ و شد تیزچنگ

به   زور   کیانی    رها نید       دست         جهانسوز مار از جهانجوی جست

بر  آمد  به  سنگ  گران  سنگ  خرد        همان و همین سنگ بشکست گرد

فروغی  پدید  آمد  از  هر  د و  سنگ        دل  سنگ  گشت  از فروغ ازرنگ

نشد   مار   کشته    ولیکن  ز   راز          از این  طبع  سنگ  آتش آمد فراز

جها ند ا ر     پیش    جهان    آفرین          نیایش  همی‌   کرد  و خواند آفرین

که  او  را   فروغی  چنین  هدیه  داد        همین   آتش   آن   گاه  قبله   نهاد

بگفتا            فروغیست        ایزدی        پرستید         باید     اگر    بخردی

شب   آمد  بر  افروخت  آتش چو کوه        همان    شاه   در   گرد او با گروه

یکی‌ جشن کرد آن شب و باده  خورد       سده  نام  آن  جشن  فرخنده  کرد

ز هوشنگ  ماند  این  سده   یادگار       بسی‌ با د  چون   او  دگر  شهریار

کز  آبا د   کردن  جهان   شاد  کرد       جهانی ‌ به  نیکی ‌ از  او  یاد  کرد

اکنون نگاهی‌ کنیم به واژه سده.سده از واژه ستر پهلوی میاید به چم سد

 (۱۰۰).در دوران باستان ایرانیان سال را به دو فصل بخش می‌‌کردند.تابستان بزرگ که از فروردین آغاز می‌‌شد تا پایان ماه مهر، و زمستان بزرگ از آغاز ماه آبان تا پایان اسفند ماه.هنگامی که سد روز از آغاز ماه آبان سپری می‌‌شد، مردم بر این باور بودند که سرمای زمستان پس از آن روز (دهم بهمن ماه) رو به کاهش خواهد گذارد.بر این پایه مردم به دشت میرفتند و هیزم فراهم میکردند و به هنگام پایین رفتن آفتاب خرمن هیزم را آتش میزدند و آن روز را با شادمانی جشن میگرفتند.این 

 برگزاری جشن سده در ایران

به گفته شاهنامه از زمان هوشنگ شاه ایرانیان جشن سده را برگزار میکنند.سده در ایران همانگونه که گفته شد سومین جشن بزرگ ایرانیان (چه زرتشتی و چه نا زرتشتی) بوده و در دوران گذشته به بزرگی‌ برگزار میشده است.پس از یورش تازیان تنها در دوران مرداویچ پسر زیار دیلمی بود که بگونه کشوری و به بزرگی‌ در کنار رود زاینده رود در اصفهان برگزار شد.این

امروزه تنها زرتشتیان ایران هستند که این جشن فرخنده باستانی را گرامی‌ میدارند.در شهرها و روستاهای زرتشتی نشین ،در روز دهم بهمن ماه زرتشتیان خرمنی از هیزم را فراهم می‌‌آورند و به هنگام تاریک شدن هوا سه موبد زرتشتی که آتشدان بدست دارند همراه با چندین جوان سپید پوش که بدست آنها نیز آتش است پس از نیایش به سوی خرمن هیزم رفته و آنرا به آتش میکشند.پس از آن زرتشتیان کنار آتش به شادمانی می‌‌پردازند.این